Opis kaplicy

Kaplica Matki Boskiej Piaskowej przylega od południa do kościoła klasztornego, bezpośrednio sąsiadując z nawą boczną południową na długości trzech wschodnich przęseł, sięgając pierwszego przęsła prezbiterium. Od wschodu przylega do niej kaplica bractwa Szkaplerza świętego. Kaplica dostępna jest z wnętrza kościoła przez dwa wejścia przebite w murze kościelnym, flankujące ołtarz. Zbudowana jest z cegły, z elementami ciosowymi – cokół, okładzina części środkowej fasady, detal architektoniczny. Założona jest na planie wydłużonego prostokąta, którego proporcje długości do szerokości wyrażają się stosunkiem 3:1, z płytkim ryzalitem na osi. Bryła kaplicy składa się z trzech części. Część centralna pełni funkcje prezbiterium, ma formę prostopadłościanu o kwadratowej podstawie. Przykryta jest beztamburową kopułą z artykulacją żebrową, zwieńczoną kamienną kolistą w planie latarnią, przeprutą ośmioma okienkami zamkniętymi półkoliście, dzielonymi wolutowymi spływami, z cokołem i belkowaniem przełamywanymi na osiach przegród międzyokiennych, przykrytą półkolistą kopułką. Kopuła i latarnia pokryte są blachą. Funkcje nawy pełnią dwie bliźniacze części boczne, każda o rzucie zbliżonym do kwadratu, przykryte niskimi dachami dwuspadowymi krytymi blachą.

Podział elewacji południowej pełniącej funkcję fasady zgadza się z podziałem bryły budowli i jest trójpolowy i trójosiowy. Wszystkie trzy części obiega kamienny cokół oraz gzyms zróżnicowany w poszczególnych częściach. Część środkowa jest nieco wysunięta do przodu w porównaniu z częściami bocznymi, kamienna, prostokątna, ujęta w zdwojone kompozytowe pilastry o gładkich trzonach. Dźwigają one pełne belkowanie przełamane na osiach artykulacji pionowej i przechodzące na boczne ściany części środkowej kaplicy. Na osi fasady znajduje się pojedyncze okno w gładkim kamiennym obramieniu, zamkniętym półkolistym łukiem z kluczem. Ponad nim znajduje się belkowanie z rozerwanym przyczółkiem, w który wstawiony jest obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem stanowiący replikę Cudownego Obrazu, w profilowanym półkolistym obramieniu ujętym wolutami i zwieńczonym półkolistym przyczółkiem.

Części boczne fasady rozwiązane są identycznie, otynkowane, z boniowaniem w narożach zewnętrznych. Zwieńczone są belkowaniem, a dodatkowy podział horyzontalny tworzy półkolisty kamienny wałek odcinający górną część elewacji. Obie części przeprute są dwoma otworami okiennymi umieszczonymi na jednej osi, przesuniętymi nieco ku środkowi fasady – dolne okno jest prostokątne, zamknięte łukiem odcinkowym wyciętym w murze, górne natomiast jest owalne i umieszczone w profilowanym obramieniu. Po bokach okien znajdują się pary płytkich, prostokątnych wnęk o profilowanych brzegach, umieszczone na wspólnych osiach. W części zachodniej pod zewnętrzną dolną wnęką wmurowana jest tablica upamiętniająca dwusetną rocznicę wyprawy wiedeńskiej.

Elewacje boczne prezentują taki sam schemat, częściowo są zasłonięte przez przylegające do nich budowle. Są gładkie, tynkowane, flankowane narożnym boniowaniem. Gzyms cokołu i wałek kamienny przechodzi na nie z części bocznych fasady. Płytkie wnęki na ścianach nawiązują do wnęki części środkowej fasady, w częściach górnych przeprute są pojedynczymi kolistymi oknami w profilowanych obramieniach. Mają trapezoidalne zwieńczenia z profilowanymi attykami, które wieńczą postumenty w formie ściętych od góry trójkątów, na których ustawione są antytetycznie delfiny. W elewację zachodnią wmurowane jest kamienne epitafium z zatartym tekstem o formach XVIII-wiecznych. Bryłę kaplicy dekorują rzeźby figuralne – brązowa figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem na latarni oraz cztery kamienne posągi świętych karmelitów w narożach części bocznych, ustawione na prostokątnych postumentach.