Kraków – pradawna stolica Polski – do dziś zachował fragmenty swoich średniowiecznych murów obronnych, z charakterystycznym Barbakanem i Bramą Floriańską. To właśnie w tym miejscu, tak głęboko wpisanym w historię miasta, znajduje się szczególny wizerunek: obraz Matki Bożej Piaskowej, czczonej jako Opiekunka Krakowa.
Wiszący w Bramie Floriańskiej obraz jest późnobarokową kopią słynnego wizerunku Matki Bożej Piaskowej z kościoła Karmelitów „Na Piasku”. Już od 1694 roku znajdował się on na murach obronnych miasta, a w 1835 roku został uroczyście przeniesiony na obecne miejsce. Od samego początku jego obecność była ściśle związana z dziejami Krakowa i duchowym życiem jego mieszkańców.
Historia obrazu splata się z licznymi przekazami i legendami mówiącymi o cudownej interwencji Maryi w chwilach zagrożenia. Szczególnie znana jest opowieść o Jej opiece nad miastem podczas Konfederacji Barskiej w 1768 roku, a także w czasie kolejnych powstań, wojen i trudnych momentów w dziejach Krakowa. Umieszczenie wizerunku Matki Bożej na murach obronnych było wyrazem wiary mieszkańców, że Maryja stanie się strażniczką miasta i potężną orędowniczką w niebezpieczeństwach.
Brama Floriańska przez wieki pełniła wyjątkową rolę. Była najważniejszą bramą miejską Krakowa – miejscem reprezentacyjnym, przez które do miasta wkraczali królowie, poselstwa i pielgrzymi, a jednocześnie newralgicznym punktem obronnym, stanowiącym pierwszą linię ochrony przed wrogiem. W tradycji chrześcijańskiej umieszczanie wizerunków Maryi na murach i bramach miast miało głębokie znaczenie symboliczne: było aktem oddania miasta pod Jej opiekę i znakiem zawierzenia całej wspólnoty.
Wybór wizerunku Matki Bożej Piaskowej nie był przypadkowy. Już od XVI i XVII wieku była Ona czczona jako szczególna Orędowniczka Krakowa, do której zwracano się w chwilach pożarów, epidemii i wojen. Umieszczenie Jej obrazu w jednej z głównych bram miasta stanowiło publiczne wyznanie wiary mieszkańców oraz potwierdzenie, że Kraków powierza swoje losy Matce Bożej.
Kopia umieszczona w Bramie Floriańskiej miała przypominać zarówno mieszkańcom, jak i przybyszom, że miasto pozostaje pod duchową opieką Maryi – tej samej, przed której cudownym wizerunkiem modlono się w kościele „Na Piasku”. Obraz pełnił więc funkcję ochronną i symboliczną: Maryja „witała” wchodzących do miasta i „strzegła” tych, którzy je opuszczali.
Istotne jest również to, że kult Matki Bożej Piaskowej miał charakter miejski, a nie wyłącznie zakonny. Choć oryginalny obraz znajduje się w świątyni karmelitów, jego znaczenie szybko wykroczyło poza mury klasztoru. Umieszczenie kopii w Bramie Floriańskiej potwierdza, że Matka Boża Piaskowa była postrzegana jako Pani całego Krakowa – opiekunka jego bram, ulic i mieszkańców.
Do dziś wizerunek w Bramie Floriańskiej pozostaje widzialnym znakiem dawnej tradycji zawierzenia miasta Maryi. Przypomina o historycznej i duchowej więzi między sanktuarium „Na Piasku” a samym Krakowem oraz o przekonaniu, że opieka Matki Bożej Piaskowej obejmowała i nadal obejmuje całe miasto.
