W samym sercu Krakowa, przy ulicy Karmelickiej, znajduje się jedno z najstarszych i najbardziej czczonych sanktuariów maryjnych miasta – bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny „Na Piasku”, od wieków związana z zakonem karmelitów. To właśnie tutaj znajduje się cudowny wizerunek Matki Bożej Piaskowej, którą mieszkańcy Krakowa od pokoleń nazywają Panią Krakowa.
Historia obrazu sięga końca XV wieku. Pierwotnie był to fresk wykonany bezpośrednio na ścianie kościoła. Autor dzieła pozostaje nieznany, jednak już od samego początku wizerunek wzbudzał szczególne zainteresowanie wiernych. Przedstawia on Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus, otoczoną aniołami, emanującą spokojem i macierzyńską troską. Z obrazem związana jest dawna legenda karmelitańska, według której zakonnik, który rozpoczął malowanie, po przerwie odkrył, że dzieło zostało w cudowny sposób ukończone. Opowieść ta umacniała przekonanie o nadprzyrodzonym charakterze wizerunku.
Przez kolejne stulecia Matka Boża Piaskowa stała się dla krakowian szczególną Orędowniczką. W czasach wojen, pożarów, epidemii i innych nieszczęść mieszkańcy miasta gromadzili się w kościele „Na Piasku”, prosząc Maryję o opiekę nad Krakowem. Tradycja przypisuje jej wstawiennictwu wielokrotne ocalenie miasta, co przyczyniło się do rozwoju żywego i trwałego kultu. W XVII wieku przed obrazem modlił się również król Jan III Sobieski, prosząc o pomoc przed wyprawą na odsiecz Wiednia.
Szczególne miejsce w historii sanktuarium zajmuje święta królowa Jadwiga Andegaweńska. Tradycja krakowska przekazuje, że była ona częstą bywalczynią kościoła karmelitów „Na Piasku” i z wielką pobożnością modliła się przed wizerunkiem Matki Bożej. Jadwiga, znana z głębokiej wiary, pokory i troski o los Królestwa Polskiego, powierzała Maryi zarówno swoje osobiste decyzje, jak i sprawy całego narodu.
Z osobą królowej związana jest znana legenda o „stopce Jadwigi”. Według przekazu, podczas jednej z modlitw królowa oparła stopę o kamień znajdujący się przy murze kościoła. Kamień miał cudownie zmięknąć, pozostawiając wyraźny odcisk stopy, który do dziś przechowywany jest w świątyni jako cenny znak obecności świętej władczyni. Legenda ta stała się symbolem jej pokory i duchowej bliskości z Bogiem.
Pobożność królowej Jadwigi oraz jej opieka nad kościołem karmelitów przyczyniły się do umocnienia znaczenia sanktuarium na Piasku jako jednego z duchowych centrów Krakowa. Obecność świętej królowej w tradycji tego miejsca sprawiła, że kult Matki Bożej Piaskowej zyskał nie tylko wymiar lokalny, lecz także królewski i narodowy.
W XIX wieku Kościół oficjalnie potwierdził wyjątkowe znaczenie tego wizerunku. W 1883 roku obraz Matki Bożej Piaskowej został uroczyście ukoronowany koronami papieskimi, co było wyrazem uznania wielowiekowej czci i licznych łask doświadczanych przez wiernych.
Tytuł „Pani Krakowa” nie jest tytułem liturgicznym, lecz nazwą zrodzoną z wiary i doświadczenia mieszkańców miasta. Przez wieki krakowianie zwracali się do Matki Bożej Piaskowej jak do swojej szczególnej Opiekunki – tej, która czuwa nad miastem, jego mieszkańcami i historią. To właśnie ta niezwykła więź sprawiła, że Maryja z Piasku stała się symbolem duchowej opieki nad Krakowem.
Dziś sanktuarium Matki Bożej Piaskowej pozostaje miejscem modlitwy, pielgrzymek i żywej tradycji. Wizerunek Pani Krakowa nadal przypomina, że miasto to od wieków znajduje się pod matczyną opieką Maryi – czczonej zarówno przez świętych, królów, jak i zwykłych mieszkańców Krakowa.
